72 ár síðan síðast en 170 ár þar til næst

Þessi er fjórði í röð fróðleiksmola á Vísi sem munu birtast reglulega næstu vikuna þangað til að almyrkvi fer yfir sólu á sjötta tímanum síðdegis tólfta ágúst næstkomandi. Almyrkvi frá sólu hefur ekki sést á Íslandi í 72 ár en föstudaginn 20. mars 2015 varð deildarmyrkvi hérlendis.

Sá eini á okkar ævi

Sólmyrkvar á Íslandi-yfirlit um ritaðar samtímaheimildir sem Þórður Arason tók saman fyrir Veðurstofu Íslands er gagnlegt fyrir þá sem vilja kynna sér betur sögu sólmyrkva hérlendis. Þar er til dæmis hægt að lesa um að í Resensannál árið 880 hafi verið ritað: Varð sól sua myrk um nónskæid at sia matte stiornur a himni.

„Að verða vitni að almyrkva við góðar aðstæður er mögnuð upplifun og það má mæla með því að leggja á sig ferðalag til að njóta almyrkva á sólu, a.m.k. einu sinni á ævinni,“ segir þar.

Nema tækni fari ótrúlega mikið fram á næstu áratugum munum við sem erum nú á lífi líklega ekki upplifa annan almyrkva á Íslandi en að sjónarspilinu loknu kvöldið 12. ágúst tekur við 170 ára bið en næsti almyrkvi mun sjást á Íslandi það herrans ár 2196.

Það sást síðast til almyrkva á Íslandi þann 30. júní árið 1954 en hann sást mjög vel syðst á Suðurlandi og einna best nærri Dyrhólaey. Í Reykjavík var hins vegar svokallaður deildarmyrkvi sem er eins og sá sem varð árið 2015.

Styst níu ár á milli almyrkva

Í ár eru því liðin um 72 ár síðan almyrkvi sást hérlendis en næsti almyrkvi tunglsins sem mun sjást frá Íslandi verður svo árið 2196 eða eftir 170 ár. Á sólmyrkvavefnum eru teknar saman ýmisskonar upplýsingar um almyrkva á Íslandi. 

Þar segir meðal annars að stysti tími milli almyrkva á Íslandi sé níu ár, milli 26. júní 1424 og 17. júní 1433. Lengsta bil milli almyrkva er 264 ár, milli 9. júlí 1469 og 13. maí 1733.

Almyrkvar verða einhvers staðar á jörðinni á um það bil átján mánaða fresti en á Íslandi virðast þeir hafa dreifst ansi illa í gegnum tíðina. Sum svæði á Íslandi hafa aldrei lent í sólmyrkva frá landnámi og munu ekki gera það fyrir árið 3000, á meðan önnur svæði hafa orðið fyrir honum nokkrum sinnum.

Við höfum þegar snert á því hvers vegna venju­leg sól­gler­augu duga ekki til þann 12. ágúst, hverju fólk má búast við ef það rætist úr veðurspá og það verður skýjað þegar almyrkvinn verður og hvernig myrkvinn þann 12. ágúst næstkomandi sé ó­líkur þeim sem var árið 2015.