Dagur í Kænu­garði en þrír sólar­hringar á flakki

„Er það?“ sagði ég í staðinn. Fullur efasemda.

Það fyrsta sem ég hugsaði var hvað þetta yrði hræðilegt ferðalag. Það ætti hreinlega eftir að sökka. Ég hafði einnig áhyggjur af því hvað maður myndi græða á ferð eins og þessari, þar sem maður yrði að mestu á hlaupum milli blaðamannafunda og viðburða.

Ég er þó sem betur fer ekki það heimskur og latur að segja nei, enda hefði það verið fáránlegt.

Sunna Sæmundsdóttir varafréttastjóri, sem sagði mér að til boða stæði að heimsækja Kænugarð í för með sendinefnd forsætisráðherra og bauð mér að fara, hafði orð á því daginn eftir að viðbrögð mín hefðu verið ákveðin vonbrigði. Önnur samstarfskona mín hafði reyndar orð á því að þetta hefðu verið mjög „Sammaleg“ viðbrögð.

Ég veit ekki alveg hvað mér finnst um það.

Það verður þó að segjast, að þessar vangaveltur eða áhyggjur áttu að miklu leyti rétt á sér. Þetta var MIKIÐ ferðalag en það var alls ekki slæmt.

Mikið ferðalag og fjórtán tímar á hlaupum

Í rauninni stóð ferðalagið yfir í rétt rúma þrjá sólarhringa en við vörðum þó ekki nema um fjórtán tímum á hlaupum um Kænugarð.

Þar hjálpaði verulega að hópurinn var skipaður góðu fólki í alla staði. Með mér fór Bjarni Einarsson, sem er tökumaður og algjört gull af manni. Þá voru einnig blaðamenn, tökumaður og ljósmyndari frá Ríkisútvarpinu og Morgunblaðinu og fleiri topp menn.

Við byrjuðum á því að hittast á flugvellinum í Keflavík um miðnætti á sunnudagskvöldi en þaðan áttum við bókað flug með WizzAir til Varsjár. Þar mættum við í sendiráð Íslands í Varsjá, þar sem tekið var á móti okkur með þessari dýrðarinnar heimabökuðu köku.

Eftir smá bið í sendiráðinu hoppuðum við upp í þessa fínustu partírútu og í tæplega fjögurra klukkustunda rúnt til bæjarins Przemyśl, (sem mér er algerlega ómögulegt að læra að bera rétt fram) sem er nærri landamærum Póllands og Úkraínu.

Þar þurftum við reyndar að bíða í þó nokkra klukkutíma eftir lestinni til Úkraínu og var tímanum varið í allskonar spjall og göngutúra um bæinn, þar sem menn voru mismikið týndir.

Hugrekkishraðlestin

Lestin kom þó á endanum og tóku tvær yndislegar konur, sem töluðu ekki stakt orð á ensku, á móti íslenska hópnum og komum við okkur fyrir í tveimur lestarvögnum í „Hugrekkishraðlestin,“ eins og Úkraínumenn kalla hana.

Enginn flýgur til Úkraínu þessa dagana, af skiljanlegum ástæðum, og er lest þessi mjög vinsæll ferðamáti fyrir þá sem þurfa að fara til Kænugarðs, og sá eini fyrir utan það að keyra. Þessa tilteknu nótt fóru að minnsta kosti átta þjóðarleiðtogar og háttsettir embættismenn frá Evrópusambandinu frá Póllandi til Úkraínu í þremur mismunandi lestum

Áður en við fórum um borð í lestina þurftum við þó að gangast sprengjuleit.

Það leiðinlega við þetta ferðalag var að það var farið að nóttu til. Á rúntinum til landamæranna hafði maður gott tækifæri til að virða umhverfið fyrir sér, eins og það að skoða herstöð nærri landamærunum þar sem við sáum fyrstu ummerkin um stríðsástandið í Úkraínu, vörubíla sem notaðir voru til að flytja hergögn til Úkraínu og Patriot-loftvarnarkerfi nærri landamærunum.

Það gafst lítið tækifæri til þess að horfa í kringum sig í Úkraínu, hvorki í lestarferðunum tveimur eða í Kænugarði. Í lestinni var alltaf myrkur fyrir utan og í Kænugarði var dagskráin frekar stíf.

Þegar við fórum um borð í lestina í fyrsta sinn var nærri því sólarhringur liðinn af ferðalagi okkar og við stóðum frammi fyrir um níu klukkutíma lestarferð. Hún varð reyndar aðeins styttri þar sem nokkrar tafir höfðu orðið á ferðalaginu og virðist sem að stjórnendur lestarinnar hafi gefið í til að vinna upp tapaðan tíma.

Ég hafði lítið sofið þegar í lestina var komið. Maður hafði náð litlum lúrum í bílnum en það er óhætt að segja að maður hafi hvílst tiltölulega lítið. Í lestinni gekk ekkert allt of vel að sofa en það hafðist þó í einhverja klukkutíma.

Gífurleg öryggisgæsla

Þegar ég og Bjarni vöknuðum eldsnemma á þriðjudeginum var stutt í komuna til Kænugarðs. Dagurinn hófst því á miklum hraða og hélt hraðinn sér nánast samfleytt út allan daginn.

Utanríkisráðherra Úkraínu tók á móti okkur á lestarpallinum. Mig grunar reyndar að hann hafi aðallega verið þarna til að hitta Kristrúnu Frostadóttur, forsætisráðherra, og var stutt móttökuathöfn haldin á staðnum.

Strax í kjölfarið var okkur smalað upp í bílalest og við flutt gegnum Kænugarð. Fyrir utan hergögnin í Póllandi fékk maður þarna fyrst að sjá að Úkraína væri í stríði og þótti mér þessi ferð nokkuð áhrifamikil.

Öryggisgæslan í Kænugarði var gífurleg og þá mátti einnig sjá ónýta skriðdreka og sjálfsprengidróna á götum borgarinnar. Einnig sá ég minnisvarða en það var sérstaklega minningarmúrinn svokallaði sem vakti athygli mína.

Það er um 120 metra langur veggur sem þakinn er þúsundum ljósmynda af fólki sem hefur dáið við að verja Úkraínu. Myndunum fylgja oftar en ekki upplýsingar um fólkið.

Mannskætt umsátur

Upphaf þessa minnisvarða má rekja allt til ársins 2014 og umsátursins um Ilovaisk í austurhluta Úkraínu. Það var lengi einn banvænasti dagur úkraínska hersins en Úkraínumenn höfðu umkringt aðskilnaðarsinna í bænum og stóð til að brjóta uppreisnina á bak aftur. Úkraínsku hermennirnir urðu þó sjálfir umkringdir af aðskilnaðarsinnum og rússneskum hermönnum, samkvæmt Úkraínumönnum.

Eftir viðræður gaf Vladimír Pútín, forseti Rússlands, út yfirlýsingu þar sem hann bað aðskilnaðarsinna um að hleypa úkraínsku hermönnunum úr umsátrinu.

Þegar úkraínsku hermennirnir reyndu að komast á brott í bílalestum var skotið á þá með stórskotaliði og öðrum vopnum. Allt að fjögur hundruð hermenn féllu.

Úkraínumenn hafa ávallt haldið því fram að rússneski herinn hafi tekið beinan þátt í átökunum og hafa fært fyrir því ýmsar sannanir, eins og fram kemur í grein BBC. Ráðamenn í Rússlandi segja þetta rangt en Pútín sjálfur hefur sagt að rússneskir hermenn sem börðust með aðskilnaðarsinnum hafi verið í fríi.

Minnisvarði sem vatt hratt upp á sig

Eftir umsátrið um Ilovaisk stóð Pavlo Netiosov fyrir verkefni sem snerist um að sækja lík fallinna hermanna. Honum og teymi hans tókst að finna og sækja nærri því hundrað og fimmtíu lík.

Þegar verið var að bera kennsl á hermennina fór Netiosov að velta fyrir sér hvernig best væri að minnast þeirra.

Sjálfboðaliðarnir settu upp minnisvarða með myndum og persónulegum munum hermannanna við kirkju St. Andrews í Kænugarði en sá minnisvarði var mikið sóttur af almenningi, svo mikið að það kom þeim sem að honum stóðu á óvart.

Minnisvarðinn stækkaði sífellt og varð fljótt ljóst að kirkjan dygði ekki til og var minnisvarðinn því færður þangað sem hann er núna.

Ekki fuglaskoðun, heldur drónaeftirlit

Eftir stutt stopp á hóteli var ferðinni heitið til Maidan-torgsins fræga. Fyrir utan hótelið benti Björn Malmquist, kollegi minn á RÚV, á tvo hermenn sem stóðu þar fyrir utan með sjónauka og horfðu til sjóndeildarhringsins og til himins.

Þeir voru ekki í fuglaskoðun, heldur voru þeir væntanlega að svipast um eftir drónum og öðrum hættum.

Á engum tímapunkti yfir daginn ómuðu loftvarnarsírenur í Kænugarði. Fjölmargir þjóðarleiðtogar, embættismenn og fjölmiðlamenn voru í borginni, svo það er kannski skiljanlegt að Rússar höfðu ekki áhuga á að ráðast á hana með allan þennan skara þarna.

Árásir á Kænugarð eru þó nánast daglegt brauð og hafa verið í langan tíma, þar sem Rússar skjóta reglulega skot- og stýriflaugum að borginni og nota einnig sjálfsprengidróna.

Leyniskyttur á húsþökum

Við komuna á Maidan-torg var komin ákveðin alvara í hlutina. Þar varð okkur strax ljóst að öryggisgæslan var komin á annað stig. Lögregluþjónar og hermenn voru á víð og dreif um torgið og leyniskyttur voru sýnilegar á nærliggjandi húsþökum. 

Í fyrstu leit reyndar út fyrir að við blaðamennirnir þrír kæmumst ekki inn á torgið, þar sem við vorum ekki með vegabréfin okkar. Það reddaðist þó á endanum þar sem við gátum bent hermönnununum sem stóðu þar vörð á að nöfn okkar væru á listum þeirra.

Það voru ekki margir á torginu þegar við mættum þangað fyrst, þar sem þjóðarleiðtogarnir voru að skoða orkuver sem hafði orðið fyrir ítrekuðum árásum Rússa, meira um það hér neðar. Þess vegna gátum við skoðað okkur um.

Á Maidan-torgi má sjá annan minnisvarða um fallna úkraínska hermenn sem segja má að hafi sprottið upp af sjálfsdáðum og stækkar hann sífellt. Fjölskyldur fallinna hermanna hafa þar komið fyrir fánum og myndum af þeim í þeirri von að fórn þeirra muni ekki gleymast.

Fyrsti fáninn birtist á torginu í maí 2022, skömmu eftir að rússneskir hermenn hörfuðu frá svæðinu norður af Kænugarði. Þeim fjölgaði mjög hratt á grasblettinum þar sem nú má finna þúsundir fána og þrönga göngustíga í gegnum þá.

Aftur stóð maður frammi fyrir áhrifamikilli áminningu um það stríðsástand sem ríkt hefur í Úkraínu um árabil. Ekki eingöngu frá því þegar innrásin hófst í febrúar 2022 heldur frá því Pútín sendi „litlu grænu mennina“ sína fyrst til að innlima Krímskaga árið 2014.

Á torginu var haldin minningarathöfn með þeim þjóðarleiðtogum sem höfðu sótt Vólódímír Selenskí, forseta Úkraínu, heim. Þeir lögðu blóm við minnisvarðann og heiðruðu einnig særða úkraínska hermenn.

Líf þrátt fyrir „hræðilegan“ vetur

Þó það hafi frá því við mættum til Úkraínu og jafnvel áður, í Póllandi, að þar ríkti stríð, virtist töluvert líf í Kænugarði. Daginn sem við mættum, þriðjudaginn 24. febrúar, var tiltölulega hlýtt eftir langt og erfitt kuldakast í borginni og víðar í Úkraínu.

Samhliða þessu kuldakasti höfðu Rússar staðið í umfangsmiklum árásum á innviði sem leiddu til langvarandi rafmagnsleysis og skorts á hitaveitu.

Margir eru sagðir hafa flúið höfuðborgina vegna ástandsins. Selenskí sagði seinna um daginn að veturinn hefði verið hræðilegur fyrir Úkraínumenn en margir hafa fundið leiðir til að láta lífið ganga sinn vanagang.

Fregnir hafa borist af því að íbúar Kænugarðs hafi reist tjöld í rúmum sínum. Þar hafi þau sofið, þar sem auðveldara er að halda hita í tjöldunum en í stærri ókynntum íbúðum. Þá eru einnig ljósavélar á víð og dreif um Kænugarð.

Það sást glögglega þegar ég, Björn og Karl fórum frá Maidan-torgi til InterContinental hótelsins, þar sem fundur „bandalags hinna viljugu“ fór fram. Það eru bakhjarlar Úkraínu en hópurinn var stofnaður eftir að Bandaríkjamenn hættu að mestu að styðja Úkraínu.

Við byrjuðum þessa stuttu ferð á hótelið um borð í rútu sem festist þó fljótt í umferð. Þá stukkum við út og ákváðum að taka stuttan göngutúr um Kænugarð.

Á þeirri göngu, þótt hún hefði verið stutt, gat maður betur tekið inn andrúmsloftið í borginni. Það fór að vísu aðeins í taugarnar á mönnunum sem voru að fylgja okkur hvað við vorum alltaf stoppandi og að skoða hluti.

Ég sá margar ljósavélar í gangi fyrir utan fyrirtæki eins og verslanir og annað.  Þær eru notaðar til að halda kaffinu heitu og kælunum köldum þegar rafmagnið er ekki til staðar. Maður heyrði einnig í ljósavélum í húsasundum og jafnvel uppi á þökum íbúðarhúsa.

Þær vélar notar fólk til að hlaða síma sína, til að elda og til annarra nauðsynja, svo eitthvað sé nefnt.

Máttum ekki segja hvar Selenskí væri

Þegar á InterContinental var komið þurftum við að komast í gegnum tvær öryggisskoðanir en öryggisgæslan á hótelinu var gífurlega mikil, eðlilega svo sem. Þar voru margir þjóðarleiðtogar að hittast og Selenskí myndi verja stórum hluta dagsins á hótelinu.

Leiðtogar Norðurlandanna, Eystrasaltsríkjanna, Króatíu, Tékklands og Evrópusambandsins ferðuðust til Kænugarðs en aðrir meðlimir bandalagsins funduðu gegnum fjarfundarbúnað. 

Fyrir ferðina var okkur blaðamönnum sagt að við mættum í rauninni ekki segja hvar við værum á hverjum tímapunkti, ef Selenskí væri einnig á svæðinu. Það var ekki fyrr en hann var farinn sem við máttum segja hvar við værum og hvaða viðburður hefði átt sér stað þar.

Þannig var hægt að tryggja að bara blaðamenn, tökumenn og ljósmyndarar myndu drepast þegar rússnesku eldflaugarnar lentu.

Þetta er auðvitað spaug en það er ekki að ástæðulausu að Úkraínumenn óttast að segja frá því hvar Selenskí er í rauntíma. Rússar hafa margsinnis reynt að ráða hann af dögum frá því innrásin hófst árið 2022.

Rætt við forsætisráðherra

Á meðan fundur bakhjarla Úkraínu stóð yfir höfðu blaðamenn á hótelinu tíma til að skila af sér fréttum, gúffa aðeins í sig, hlaða græjur og spjalla.

Þegar umræðan stöðvaðist á einum tímapunkti sagði Sölvi, nokkuð glaður á svip, að nú væri hægt að líta á það þannig að ferðin væri svo gott sem búin. Við værum „næstum því“ komnir heim.

Ég leit á úrið mitt og beitti mínum allra besta hugarreikningi. Þá komst ég að þeirri niðurstöðu að ferðin væri ekki einu sinni hálfnuð. Seinna meir komst ég svo að því að ofan á þá þrjá sólarhringa sem við vorum á ferðinni, bættist við heill sólarhringur hjá Sölva, þar sem hann þurfti að skila sér aftur til Akureyrar.

Þegar fundur hinna viljugu var búinn var annar blaðamannafundur haldinn á hótelinu en við ræddum í staðinn aðeins við Kristrúnu um fundinn, hvað hefði verið talað um þar og um stuðning Íslands við Úkraínu.

Hasar í höllinni

Næst var haldið til forsetahallarinnar í Kænugarði en þar fór fram fundur NB8-ríkjanna svokölluðu og Úkraínu. Það eru Norðurlöndin og Eystrasaltsríkin sem Selenskí lýsti eftir fundinn sem einhverjum af allra bestu stuðningsmönnum Úkraínu.

Okkur Íslendingunum var, eins og öllum öðrum, smalað upp í bílalestir og keyrðir til forsetahallarinnar en þar var töluverður hasar.

Ég hafði ekki haft tök á því að taka upp smá pakka fyrir kvöldfréttir Sýnar og markmiðið var að gera það fyrir utan forsetahöllina. Það reyndist erfiðara en ég og Bjarni höfðum ímyndað okkur.

Í fyrsta lagi var okkur smalað beint inn, án þess að fá að stoppa úti, og þar voru símarnir teknir af okkur. Okkur var einnig stranglega bannað að streyma efni úr húsi gegnum símakerfi, eins og venjan er, en það var eingöngu hægt í gegnum netið í forstahöllinni.

Okkur Bjarna tókst að fá leyfi til að fara aðeins út og taka upp smá innslag en um leið og Bjarni lyfti myndavélinni þar fyrir utan birtist úkraínskur hermaður úr myrkrinu, eins og einhver vofa, og skipaði okkur að fara aftur inn. Honum var slétt sama þó að við værum með leyfi og eftir á að hyggja er ég nokkuð viss um að maðurinn sem „gaf okkur leyfi“ hafi vitað að þetta myndi fara svona.

Mig grunar að hann hafi bara ekki nennt að hlusta á vælið í okkur.

Inn fórum við og ætluðum við að taka upp í pressuherberginu og senda efnið til Íslands gegnum netið með fartölvunni minni.

Einhvern veginn reyndist það þó svo að í herbergi sem var stútfullt af fréttamönnum, ljósmyndurum og tökumönnum, var ekki einn maður með kortalesara. Allir höfðu skilið græjurnar sínar eftir út í bíl og þangað gat enginn farið, eins og við Bjarni höfðum komist að.

Við hittum þó japanskan tökumann sem hafði mikinn áhuga á Íslandi og vissi hvað Halla Tómasdóttir, forseti, héti. Það var eitthvað. Hann var mjög hress en ég var það ekki.

Ég viðurkenni að ég var ekkert í frábæru stuði á þessum tímapunkti og orðinn frekar tæpur, eins og ein bresk fréttakona upplifði því miður þegar hún sussaði aðeins á mig. Guði sé lof að Bjarni er mjög þolinmóður.

Að endingu ræsti ég bara tölvuna, blaðraði eitthvað í vefmyndavélina um daginn og vendingar hans, og sendi það til Íslands. Við vorum nefnilega að verða of seinir á blaðamannafund leiðtoga NB8-ríkjanna og Selenskís.

Áttum ekki að fá að spyrja Selenskí

Fyrir blaðamannafundinn var blaðamönnum gert ljóst að hóparnir frá hverju NB8-ríki fengju að spyrja einnar spurningar. Spurningin átti þó að vera til okkar þjóðarleiðtoga, svo Selenskí yrði ekki sá eini sem talaði á fundinum.

Við áttum að beina spurningu okkar til Kristrúnar, danskir blaðamenn áttu að spyrja Mette Frederiksen, þeir sænsku áttu að spyrja Ulf Kristersson og svo koll af kolli. Þetta vakti ekki mikla kátínu meðal blaðamanna, eðlilega.

Okkur er til að mynda tiltölulega auðvelt að spyrja Kristrúnu Frostadóttur, forsætisráðherra Íslands, spurninga. Dönskum blaðamönnum er auðvelt að fá svör frá Frederiksen og svo koll af kolli.

Hversu mörg tækifæri fáum við til að spyrja Vólódímír Selenskí spurninga?

Það var spurningin sem blaðamenn voru að spyrja sig að á ganginum fyrir blaðamannafundinn. Bjössi dró stutta stráið og spurði fyrir okkar hönd en honum tókst að spyrja bæði Kristrúnu og Selenskí spurninga um stuðning smáríkja eins og Íslands við Úkraínu og vandræði með lánaveitingu Evrópusambandsins til Úkraínu.

Margir aðrir blaðamenn spurðu eingöngu Seleneskí spurninga, þó talsmaður hans hefði imprað á því að við ættum ekki bara að gera það. Að endingu var Selenskí farinn að beina spurningum til sín til annarra leiðtoga svo þeir fengju að segja eitthvað.

Við gleymdum yfirhöfn en Danir manneskju

Enn og aftur var svo komið að því að drífa sig. Þeir tæmdu forsetahöllina merkilega hratt og smöluðu öllum aragrúanum af embættismönnum og blaðamönnum út í sína bíla í niðamyrkri. Þetta gekk í rauninni merkilega vel fyrir sig, fannst mér, miðað við myrkrið og það að maður heyrði fólk garga á hinum ýmsu tungumálum í leit að bílum sínum.

Þegar við vorum lögð af stað aftur á lestarstöðina sagði Sighvatur að íslenski hópurinn hefði skilið eftir yfirhöfn í öllum hasarnum. Það væri þó í lagi því við hefðum ekki verið versti hópurinn.

Danir höfðu nefnilega gleymt einni manneskju, sem ég ímynda mér standa eina í myrkrinu umkringd úkraínskum hermönnum og lífvörðum Selenskís.

Maður fékk á tilfinninguna að Úkraínumenn væru ólmir í að losna við þessa hópa úr landi, sem er svo sem eðlilegt. Þeir hafa í nógu að snúast.

Það er þó ástæða fyrir því að þeir verja svo miklu púðri í þetta allt saman. Úkraínumenn og bakhjarlar þeirra telja mikilvægt að sýna samstöðu en þjóðarleiðtogar mæta líka gjarnan á þessa viðburði með nýja aðstoðarpakka handa Úkraínumönnum. Hvort sem það er í formi peninga, hernaðaraðstoðar eða annarskonar sérhæfðari aðstoðar.

Það er aðstoð sem Úkraínumenn þurfa nauðsynlega á að halda.

Beðið með þungvopnuðum Finnum

Á lestarstöðinni var enn og aftur komið að því að bíða. Stemningin þar fannst mér reyndar mjög áhugaverð. Þarna stóðu í hópum blaðamenn og þjóðarleiðtogar umkringdir lífvörðum og allir bara að spjalla.

Finnski hópurinn var reyndar nokkuð sér á báti í lestarstöðinni. Þar var mjög girnilegt sófahorn sem hópur þungvopnaðra finnskra hermanna hafði lagt undir sig. Það lagði enginn í að setjast niður hjá þeim, nema Bjarni, sem vildi ólmur komast í taflborð í horninu.

Finnarnir virkuðu ekkert mjög hressir í hergöllunum sínum, skotheldum vestum og með riffla. Aðrir leiðtogar NB8-ríkjanna voru með töluvert meira „kasjúal“ öryggisgæslu.

Það vakti einnig athygli mína að eitt það síðasta sem Úkraínumenn sýndu okkur áður en okkur var smalað aftur upp í lest, var lestarvagn sem hafði verið sprengdur með sjálfsprengidróna og brunnið. Þetta hafði gerst tæpum mánuði áður, ef ég man rétt.

Persónulega fannst mér þetta ekki ósvipað því að sýna fólki myndbönd af flugslysum í landganginum á leið um borð í flugvélar.

Örvinda af þreytu

Í lestarstöðinni biðum við eftir því að Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, og hennar föruneyti færu um borð í þeirra lest. Sú bið átti að taka smá stund og ég og Bjarni ætluðum að nota tækifærið til að fara í beina útsendingu í aukafréttatíma sem var þá á Sýn. Þar var verið að fjalla um ástandið í Úkraínu og stríðið þar.

Þetta sáum við fyrir okkur að við gætum gert vegna biðarinnar eftir Ursulu. Nokkrum sekúndum áður en við áttum að fara í loftið barst þó kallið. Hún var komin í lestina og við þurftum að drífa okkur. Ekkert varð úr beinu útsendingunni.

Mér fannst þetta fanga ferðina mjög vel. Þangað til hafði ferðalagið mikið snúist um það að drífa sig og svo bíða, til þess eins að drífa sig í að bíða aftur.

Ef satt skal segja, þá man ég takmarkað eftir lestarferðinni til baka. Það er óhætt að segja að við höfum verið örvinda af þreytu. Við Bjarni átum smá mat sem var í boði og sofnuðum svo nánast strax.

Þriggja tíma sírenuvæl

Áður en við vissum af vorum við komnir aftur til Przemyśl í Póllandi. Þarna var kominn miðvikudagsmorgunn og við höfðum verið á ferðinni frá miðnætti aðfaranótt mánudags.

Þegar ég stóð fyrir utan partírútuna við lestarstöðina í Przemyśl vakti það athygli mína hvað það var mikið af lögregluþjónum í bænum. Síðan brunaði bílalest af stað frá lestarstöðinni með miklum látum og sírenuvæli í lögreglubílum.

Ég var ekki alveg að átta mig á því hvað var að gerast og gerði það heldur ekki þegar bílstjórinn okkar benti mér á kassa og sagði að í honum væri vatn, kók og eyrnatappar.

„Eyrnatappar?“ spurði ég upphátt. „Hvað höfum við að gera við þá?“

Í bakgrunni keyrði önnur bílalest þjóðarleiðtoga af stað í fylgd lögreglubíla í forgangsakstri. Ég áttaði mig ekki enn á því hvað var í vændum og pirraði mig á látunum í hljóði, aldrei þessu vant.

Þegar kom að okkar bílalest fattaði ég loksins til hvers eyrnatapparnir voru. Við vorum í næstaftasta bílnum í bílalestinni en fyrir aftan okkur var lögreglubíll. Hann var með sírenur í gangi á leið úr bænum og slökkti hreinlega aldrei á þeim fyrr en rúmum þremur tímum seinna. Þá vorum við komin á leiðarenda í Varsjá.

Í spilaranum hér að neðan getið þið fengið smjörþefinn af bílferðinni til Varsjár.

Sturta í nektar-heilsulind

Í Varsjá heyrði ég þá bestu hugmynd sem mér fannst ég hafa nokkurn tímann heyrt. Þá hafði Eyþór stungið upp á því að við skelltum okkur í sturtu einhversstaðar. Þvottapokar duga bara ákveðið vel í nokkra daga þar sem maður gat eingöngu verið með bakpoka.

Þar að auki vorum við á leið í forsætisráðherrahöllina í Varsjá. Sturtan var bókstaflega nauðsynleg en hana komumst við í nektar-heilsulind í Varsjá.

Ég vissi reyndar ekki af nektinni fyrr en eftir á, þar sem ég fór bara í sturtu og aftur fram. Ég hélt að það væri sundlaug hinum megin við stóru hurðina í sturtuklefanum en ekki fullt af nöktu fólki.

Áður en við lögðum af stað aftur til Íslands fórum við á blaðamannafund með Kristrúnu og Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands.

Það kom okkur nokkuð á óvart hvað það var mikið af pólskum blaðamönnum og tökumönnum á fundinum í höllinni og lengi vel vissum við ekki hvort við fengjum að spyrja spurninga eða ekki. Að endingu áttum við að fá að spyrja tveggja en ég og Kalli ætluðum að gera það.

Það endaði þó á því að ég spurði minnar spurningar og pólsk fréttakona spurði einnar en þá var lokað á fleiri spurningar.

Í svari við minni spurningu talaði Tusk ítrekað fyrir því að Ísland myndi ganga í Evrópusambandið. Meðal annars sagði hann leiðtoga ESB þurfa að sýna meiri sveigjanleika þegar kæmi að aðildarviðræðum og sagðist viljugur til að tala máli Íslendinga.

Eftir fundinn fórum við aftur á hótel og ræddum við Kristrúnu um daginn, fundinn með Tusk og ferðina. Því næst var brunað á flugvöllinn og flogið heim til Íslands.

Það var þreyttur hópur sem lenti aftur á Íslandi aðfaranótt fimmtudags, eftir rúmlega þrjá sólarhringa á ferðalagi.

Reynslunni ríkari

Þessi upplifunarpistill hefur að miklu leyti verið á nokkuð léttum nótum þó að ég sé í raun að fjalla um alvarlegt stríðsástand í Úkraínu. Hafandi fjallað lengi um stríðið í Úkraínu tel ég mjög jákvætt að hafa farið þangað.

Maður er reynslunni ríkari, því það er mikilvægt að sjá hlutina með eigin augum og upplifa þá.

Eftir á að hyggja reyndust þó nokkrar af upprunalegum áhyggjum mínum um þessa ferð að miklu leyti réttar. Helst vildi ég hafa haft meiri tíma til að skoða mig um í Kænugarði, ræða við íbúa og taka púlsinn á fólkinu.

Á lúxushótelum og í forsetahöllinni í Kænugarði fékk maður líklega ekki nægilega góða mynd af ástandinu í borginni og í Úkraínu. Það að einn áhugaverðasti hluti heimsóknarinnar var nokkur hundruð metra göngutúr um götur borgarinnar er til marks um það.

Í rúm fjögur ár hafa úkraínskir hermenn á víglínunni varist gegn sóknum Rússa og úkraínskir borgarar varist gegn linnulausum eldflauga- og drónaárásum á bæi og borgir landsins.

Það er lítið útlit fyrir að lát verði þar á í bráð.