Bifhjólafólk rukkað fyrir akstur í janúar – leik­hús fá­rán­leikans!

Þessi fyrirsögn hér fyrir ofan er mótsögn í sjálfu sér, en bifhjólafólk kvartar nú hástöfum yfir áætlun á kílómetragjaldi og skyldi kannski engan undra. Þrátt fyrir góða tíð fyrir bifhjól í janúarmánuði eru flest þeirra í vetrarhýði og því kemur fólki á óvart að með nýjum skatti um kílómetragjald eigi það að fara að greiða fyrir akstur bifhjóla í janúar.

Undirritaður hefur atvinnu af því að kenna á bifhjól og þarf því lögum vegna að vera með mörg bifhjól á númerum til að geta kennt alla réttindaflokka. Vegna skilyrða Frumherja um bifhjólapróf er ekki kennt nema frá apríl-október að jafnaði. Ef við skoðum aðeins hvað fyrirtæki undirritaðs á að greiða fyrir hvert bifhjól kemur fljótt í ljós að því yngra sem bifhjólið er, því hærri er áætlunin. Ef bifhjólið hefur náð að minnsta kosti þriggja ára aldri virðist formúlan virka nokkuð vel og sem dæmi borgar þriggja ára gamalt kennsluhjól fyrir 114 (óekna) kílómetra í janúar 2026 eða 1.368 km fyrir árið sem er nokkuð nærri lagi. Hins vegar á nýtt og ókeyrt bifhjól síðan í september að greiða 5.487 kr fyrir 1.320 (óekna) kílómetra í janúar og tvö önnur bifhjól, sem einnig voru keypt 2025 greiða 14.151 kr fyrir 3.409 (óekna) kílómetra hvort! Samkvæmt því virðist formúlan gera ráð fyrir því að báðum þessum bifhjólum sé ekið yfir 40.000 km á ári sem er í engu samræmi við þann akstur sem settur var inn í kerfið fyrir 20. janúar af undirrituðum, sem var í öðru tilvikinu 571 km fyrir akstur síðan í lok september, og í hinu 2.842 km síðan um mitt sumar.

Bifhjólasamtök Lýðveldisins, Sniglar báðu Samgöngustofu að vinna fyrir sig tölur um meðalakstur bifreiða og bifhjóla 2022-24. Í stuttu máli er meðalakstur bifreiða á þessu tímabili 12.211 km og bifhjóla 2.238 km og munurinn því sem næst sexfaldur. Við samanburð á greiðsluseðlum vegna kílómetragjalds nokkurra bifhjóla, virðist algeng áætlun gera ráð fyrir 1.240 km meðalakstri bifhjóla á mánuði sem samkvæmt þessari könnun Snigla er langt frá því að vera rétt, og miklu nær því sem meðalakstur bíla er að jafnaði. Tekið skal fram að mjög auðvelt var að nálgast þessar tölur hjá Samgöngustofu og yfirvöldum hefði verið í lófa lagt að nálgast þær með einum tölvupósti, en það var ekki gert. Þess í stað hellist nú yfir starfsfólk skattsins innhringingar og tölvupóstar þar sem fárast er yfir þessum áætlunum af eigendum bifhjóla. Samkvæmt lögum á að skoða bifhjól í maí og þessum fyrirspurnum hefði fækkað umtalsvert ef áætlunum um ætlaðan vetrarakstur bifhjóla hefði verið frestað þangað til þá.

Í þessu leikhúsi fáránleikans langar mér að benda á eitt atriði að lokum. Eitt af áhugamálum undirritaðs er söfnun, uppgerð og varðveisla gamalla bifhjóla. Þar sem að nokkur þeirra eru af gerðinni Harley-Davidson frá því í kringum 1930 sendi undirritaður fyrirspurn til skattsins hvort að þessi ökutæki fengu ekki undanþágu frá kílómetragjaldi þar sem að þau eru eldri en 1965 árgerð og ekki búin akstursmæli upphaflega, eins og þau eiga rétt á lögum samkvæmt. Svar skattsins sagði að sýna þarf fram á að ökutækið hafi aldrei verið með akstursmæli, ekki sé hægt að koma akstursmæli fyrir eða ekki sé hægt að lagfæra hann. Hraðamælar á þessi bifhjól voru aukabúnaður á sínum tíma og eru í dag mjög sjaldgæfir og þar af leiðandi dýrir. Þeir eru sjaldan í boði og fyrir fimm slík bifhjól fann undirritaður í fljótu bragði einn slíkan til sölu á alnetinu eins og er og kostaði hann 3.500 evrur, eða um hálfa milljón íslenskra króna! Ef setja þarf fimm slíka hraðamæla í öll þessi bifhjól þarf að kosta til miklu fé og fyrirhöfn, til þess eins að ríkið geti rukkað örfáar krónur árlega, því þeim er ekki ekið nema nokkra tugi kílómetra á ári. Undirritaður sendi ábendingar sínar til skattsins um þetta atriði um miðjan janúarmánuð og hefur ekki fengið svar við þeim ennþá.

Í lok janúar 2025 voru aðstæður eins og hér sjást og ekkert bifhjól á götunum nema hliðarvagnshjól undirritaðs með drif á báðum afturhjólum.

Höfundur er bifhjólakennari.