Stór­felld fjölgun fíkni­efna­mála tengd Nor­rænu

Lögreglan á Austurlandi og Tollgæslan í samstarfi við lögregluna á höfuðborgarsvæðinu hafa á þessu ári lagt hald á samtals hundrað kíló af fíkniefnum eins og amfetamíni, kókaíni og kannabis í tengslum við komu Norrænu á Seyðisfirði. 

Stórfelld fíkniefnamál þar eru nú þegar orðin fimm og eru öll talin tengjast skipulagðri brotastarfsemi samkvæmt upplýsingum lögreglunnar á Austurlandi. Það er jafn mikið og samanlagður fjöldi allra slíkra mála á svæðinu síðustu fimm árin þar á undan. 

Sama þróun og á Keflavíkurflugvelli

Sama þróun hefur verið í gangi hjá Lögreglu og Tollgæslunni á Suðurnesjum en á árinu hefur margfalt magn, kókaíns, amfetamíns og nýgeðvirkra efna fundist þar í samanburði við önnur ár. Þá hafa aldrei fleiri mál verið tengd skipulagðri brotastarfsemi þar. 

Fundu efnin oftast í bílum á Austurlandi

Kristján Ólafur Guðnason yfirlögregluþjónn Lögreglustjórans á Austurlandi segir fjölda mála þar vekja athygli í ár.

„Haldlagningar á Seyðisfirði í tengslum við Norrænu hafa verið talsvert fleiri en síðustu ár. Í þessum tilvikum sem við höfum fengið þessi mál upp þá hefur þetta verið með sama hætti eða skipulögð brotastarfsemi. Það er fjöldinn sem vekur athygli hér hjá lögreglunni á Austurlandi í samanburði við síðustu ár. Í flestum tilvikum finnast efnin í ökutækjum á leið úr eða við Norrænu. Langstærsti hluti efna sem finnast í ár er kókaín en jafnramt önnur efni eins og amfetamín og kannabis. Þetta er flóra efna sem er svo að finnast inni í landi,“ segir Kristján.

Hann segir erfitt að meta hvort betra eftirlit lög- og tollgæslu skýri aukninguna eða aukið framboð .

„Það vitum við ekki en miðað við aukninguna á þessu ári þá er þetta áhyggjuefni,“ segir hann.

Mikið framboð og nýgeðvirk efni að aukast

Adam Erik Bauer réttarefnafræðingur hjá Rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði sem gerir m.a. rannsóknir á magni og tegundum fíkniefna í fráveituvatni segir mikið framboð efna koma fram við rannsóknir. 

„Við erum að finna það sama og þau sem eru í þessum greiningum, það er mikið framboð á Íslandi,“ segir Adam. 

Hann segir þessar rannsóknir ásamt samstarfi við skaðaminnkunarúrræði á höfðuborgarsvæðinu jafnframt sýna að svokölluð nýgeðvirk efni eða fölsuð fíkniefni séu einnig að finnast í meira en áður.

„Við erum að sjá miklar breytingar á því sem flokkast undir róandi og kvíðastillandi nýgeðvirk efni. Þau líkja efni lyfjum í þessum flokkum,“ segir hann. 

Sífelldar breytingar á nýgeðvirkum lyfjum

Oft sé erfitt að finna efnin því þau taki sífelldum breytingum til að mynda hafi Evrópusambandið gefið út að um þúsund slík efni hafi fundist síðan árið 1997. Efnið Nitazene sem hefur verið fjallað um sé dæmi um nýgeðvirkt efni en þau séu miklu fleiri. 

„Venjulega er búið að gera smávægilegar breytingar með þessum efnum á þekktum efnahópum hvort sem það eru fíkniefni eða lyf, en það sem gerist svo við inntöku er óþekkt. Neytandinn er því alltaf tilraunadýrið eða fórnarlambið. Þessi efni eru sérstaklega skaðleg þegar þau eru tekin inn með öðrum efnum eins og ópíóðum eða áfengi,“ segir hann.

Nákvæmar eftirlíkingar

Hann segir nýgeðvirkuefnin finnast í alls kyns formum og dæmi séu um nákvæmar eftirlíkingar annarra efna. 

„Margar töflur af þessum efnum sem við höfum séð hafa verið mjög vel pressaðar. Þannig að fyrir bert augað þá er erfitt að greina um fölsun. En þegar við efnagreinum þær þá sjáum við að það er ekki rétt efni í töflunum. Á bak við framleiðsluna eru oft færir efnafræðingar á ólöglegum rannsóknarstofum,“ segir Adam.