Segir 2007 blæ yfir fundi HÍ um doktorsnám

Það skýtur skökku við að leggja áherslu á tengsl doktorsnáms við atvinnulífið á morgunfundi um stöðu doktorsnáms við Háskóla Íslands. Þetta er mat Nönnu Hlínar Halldórsdóttur, formanns Félags doktorsnema og nýdoktora við Háskóla Íslands (Fedon).

Morgunfundurinn sem um ræðir ber yfirskriftina Segðu mér doktor - Ávinningur af doktorsnámi fyrir atvinnulífið og er haldinn í Hörpu á morgun. Þar munu, ásamt forseta Íslands, rektor HÍ og menntamálaráðherra taka til máls þau Peder Holk Nielsen, forstjóri Novozymes A/S, Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar og Ásthildur Otharsdóttir, stjórnarformaður Marel. Fundarstjóri er Hrund Rudolfsdóttir, forstjóri Veritas.

„Rödd doktorsnema er ekki til staðar á þessum fundi,“ segir Nanna Hlín, formaður Fedon, í samtali við Vísi.

„Það einhvern veginn gefur auga leið að við ættum að taka þátt í þessari umræðu. En það er ekki talað við okkur. Við erum að reyna að standa fyrir alla nemendur, allan þennan hóp.“

Í lýsingu á viðburðinum segir að á fundinum verði fjallað um hvaða þýðingu rannsóknir doktorsnema og leiðbeinenda þeirra hafi í nútímasamfélagi og hvernig hægt sé að efla námið frekar í samstarfi háskóla, atvinnulífs og stjórnvalda.

Æskilegra að byrja annars staðar á umræðunni

Nanna segir áhersluna á atvinnulífið sérkennilega.

„Það er mjög sjaldan sem það er einhver umræða eða einhverjir fundir um gildi eða þýðingu doktorsnáms. Auðvitað fögnum við því að það sé verið að tala um þetta en þetta samhengi vekur upp spurningar. Af hverju er byrjað á því að tala um atvinnulífið?“

Hún nefnir sem dæmi að hægt væri að athuga hvort aðilar atvinnulífsins væru opnir fyrir þátttöku í stofnun einhverskonar rannsóknasjóðs fyrir doktorsrannsóknir sem væri jafnaðgengilegur öllum sviðum.

„Það ætti kannski að byrja einhvers staðar annars staðar á þessari umræðu. Byrja að tala við stjórnvöld. Byrja að setja pínu pressu á þau því til þess að hafa gott rannsóknarumhverfi á Íslandi þá þarf doktorsnámið að vera í lagi. Það þarf að vera mikill stuðningur við það og miklu fleiri styrkir í boði fyrir doktorsnema.“

Ekki skýrt hver tilgangurinn er

Nanna segir að með áherslu á atvinnulíf sé hætt á að þau doktorsverkefni sem hafi ekki augljóst hagnýtingargildi falli í skuggann.

„Það er líka svolítill 2007 blær yfir þessu, yfir þessu málþingi. Það er svo skrítið því manni finnst svolítið eins og umræðan sé komin eitthvað allt annað. Hún var þarna árið 2007. Það var rosalega mikið um það að háskólar væru að höfða til atvinnulífsins. Það var frekar viðtekið fyrir tíu árum síðan en nú er búin að vera mjög mikil gagnrýni á það. Þess vegna skýtur svolítið skökku við að það sé aðalpunkturinn,“ segir Nanna.

„Það kemur ekki alveg nógu skýrt fram hver tilgangurinn er. Er verið að segja að doktorar og nýdoktorar séu frábærir starfsmenn fyrir þessi fyrirtæki? Á sama tíma er ekki nógu mikið af störfum í háskólanum, þarf ekki líka að styrkja það?“

Doktorsnemar hafa undanfarið reynt að vekja athygli á slæmri stöðu doktorsnema við skólann og hafa meðal annars skorað á rektor að nýta aukið fjármagn til HÍ í að fjölga doktorsstyrkjum við skólann og hefja aftur veitingu nýdoktorsstyrkja. Nanna segir félagið engin viðbrögð hafa fengið vegna áskorunarinnar.

„Doktorsnemar eru öðruvísi hópur en aðrir nemendur. Þetta er hópur sem er milli þess að vera nemendur og starfsmenn. Eru oft í nánu samstarfi við fasta akademíska starfsmenn háskólans. Það koma upp alls konar mál sem eru allt öðruvísi en mál annarra nemenda í háskólanum. Við höfum reynt að fá þetta í gegn og sent þessar áskoranir og við höfum hreinlega ekki fengið nein viðbrögð. Ekki einu sinni takk fyrir þetta,“ segir Nanna.

„Á sama tíma þá kemur þetta. Segðu mér doktor og það er enginn doktorsnemi sem á að segja neitt.“

Háskólinn ekki fílabeinsturn

Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands, segist fagna því að Fedon vilji taka þátt, en segir fundinn hafa verið skipulagðan í kringum ávarp Peder Holk Nielsen svo hann gæti miðlað reynslu sinni með íslensku háskólasamfélagi og atvinnulífi, meðal annars hvernig hann og hans fyrirtæki hafi staðið að tengslum atvinnulífs og háskóla.

„Eins og ég sé þetta erum við að tala um að auka möguleika stúdenta á því að geta starfað að rannsóknum og það mun mögulega leiða til þess að nemendur geti fengið fleiri styrki. En þetta er bara umræða sem við erum að taka. Við í sjálfu sér erum að horfa fram á veginn, hvernig er hægt að efla íslenskt þekkingarsamfélag og það mun á endanum gagnast öllum,“ segir Jón Atli í samtali við Vísi.

Hann segir að háskólinn hafi náð góðum árangri í því að birta vísindagreinar en þegar kemur að hagnýtingu rannsókna sé Ísland enn aftarlega. Þess vegna sé nauðsynlegt að ná samtali við samfélagið og atvinnulífið um hvernig efla megi þann þátt. Hann hafnar því að einhverskonar 2007 bragur sé yfir fundinum.

„Mér finnst alveg sjálfsagt að fólk sé gagnrýnið, alveg um að gera, en það er náttúrulega þannig að Háskóli Íslands er ekki fílabeinsturn. Við erum í samfélaginu. Við vinnum með samfélaginu bæði innanlands og utan og atvinnulífinu þar á meðal. Til að starfsemin virki þurfum við að vera í góðu sambandi við alla aðila. Það þýðir ekki að við séum að fórna hér akademísku frelsi eða siðferði vísindanna eða neitt þess háttar. Við þurfum að ná þessu samtali, það er aðalatriðið og svo getum við séð hvert það leiðir okkur.“

Hann segir aðstöðu doktorsnema við skólann vera til skoðunar.

„Ég mun ræða við þau og greina þeim frá því hvað er í gangi. En það er mjög gott að félagið haldi þessari umræðu áfram og sé að gæta hagsmuna nemenda, það er mjög mikilvægt. Við erum að vinna í þessu og ég mun funda með þeim mjög fljótlega.“