Telur að þrengja þurfi hlutverk RÚV

Páll Magnússon, alþingismaður og fyrrverandi útvarpsstjóri, telur að þrengja þurfi hlutverk RÚV. Hann telur að óhætt sé að draga úr framleiðslu afþreyingarefnis hjá miðlinum og þess í stað hlúð betur að innlendri fréttaframleiðslu. Þetta sagði Páll í Víglínunni nú í hádeginu.

Töluvert hefur verið rætt um stöðu RÚV undanfarna daga en fjölmiðlanefnd birti skýrslu um rekstrarumhverfi fjölmiðla á fimmtudag.

Í skýrslunni eru lagðar fram tillögur sem eru til þess fallnar að bæta rekstrarumhverfi fjölmiðla á Íslandi. Meðal annars er lagt til að áfengis- og tóbaksauglýsingar verði heimilar og að RÚV hverfi af auglýsingamarkaði. Að mati nefndarinnar gætu slíkar aðgerðir greitt götu einkarekinna fjölmiðla.

Páll Magnússon og Björgvin Guðmundsson, formaður KOM ráðgjafar og einn nefndarmanna sem stóðu að skýrslunni, voru gestir Höskuldar Kára Schram í Víglínunni.

Páll og Björgvin voru sammála um að einkareknir fjölmiðlar standi frammi fyrir ýmsum áskorunum.

„Mesta áskorunin lýtur að því hvernig á að styðja við þann þátt fjölmiðla sem tengist framleiðslu á fréttum og fréttatengdu efni,“ segir Björgvin og bætir við að þessi þáttur fjölmiðlunar tengist hlutverki fjölmiðla í lýðræðislegu þjóðfélagi. Að hans mati gegna fjölmiðlar margþættu hlutverki í samfélaginu, bæði með fréttaflutningi og menningarumfjöllun og með því að standa vörð um íslenska tungu. 

Páll segir skýrsluna prýðilega og telur að hún gefi góða mynd af þróun síðustu ára en að hans mati eru blikur á lofti. „Við sjáum hvernig þróunin hefur verið á síðustu árum, hlutur einkarekinna fjölmiðla hefur versnað mjög mikið,“ segir Páll og bendir á að eignarhald fjölmiðla hafi breyst og þjappast saman.

„Það þarf að endurskilgreina hlutverk RÚV“

Páll telur að grípa þurfi til aðgerða til þess að hlutdeild RÚV á auglýsingamarkaði haldi ekki áfram að vaxa.

„Hlutur RÚV á íslenskum auglýsingamarkaði er óeðlilega stór á meðan hlutdeild annarra miðla hefur minnkað. Hlutfallslegur styrkur RÚV alltaf að aukast,“ segir Páll.

Björgvin bendir á að gripið hefði verið til aðgerða á Spáni og í Frakklandi til þess að rýra hlut ríkisfjölmiðla á auglýsingamarkaði. Um þetta er jafnframt fjallað í séráliti tveggja nefndarmanna fjölmiðlanefndar sem voru ósammála tillögu nefndarinnar um að RÚV skyldi hverfa af auglýsingamarkaði. Að sögn Björgvins höfðu aðgerðirnar í Frakklandi og á Spáni tímabundnar jákvæðar afleiðingar í för með sér fyrir einkarekna fjölmiðla en langtímaáhrifin voru þó takmörkuð.

Björgvin fullyrðir þó að umfang RÚV hér á landi sé afar mikið miðað við ríkisfjölmiðla erlendis. „Það er eðlilegt að sjónir beinist að RÚV. En það eru skiptar skoðanir um það eins og annað.“

Páll telur að skattpeningar ættu fyrst og fremst að renna til þeirra þátta fjölmiðlunar sem eru mikilvægastir í lýðræðisþjóðfélagi, svo sem til innlendrar framleiðslu.

Þá telur Páll að endurskilgreina þurfi hlutverk RÚV og leggur til að dregið verði úr framleiðslu afþreyingarefnis.

Tekjuöflun einkarekinna fjölmiðla umhugsunarefni

Björgvin segist ekki líta framtíð einkarekinna fjölmiðla á Íslandi björtum augum en tekur þó fram að ýmsir miðlar hér á landi hafi reynst lífseigir þrátt fyrir viðvarandi taprekstur. Erfitt sé fyrir einkarekna fjölmiðla að afla tekna og neysluvenjur almennings hafa breyst.

„Það þarf eitthvað að gerast til þess að fjölmiðlar geti aðlagað sig að breyttri tækni og neysluvenjum almennings, það er að segja hvernig við getum látið neytendur vera tilbúna að borga fyrir framleiðslu á fréttum. Því það þarf jú að borga fyrir þær,“ segir Björgvin og bendir á að í fjölmiðlaumhverfi nútímans, þar sem falskar fréttir eru á hverju strái, hljóti fólk að vera tilbúið til þess að greiða fyrir vandaðri og trúverðugri umfjöllun fjölmiðla.

Páll tekur í sama streng en hann telur afar mikilvægt að „hliðvarslan“, það er að segja að staðið sé vörð um vestræn grundvallargildi fjölmiðlunar, kosti pening. „Enginn er tilbúinn til þess að borga hliðverðinum. Þegar þetta er orðið ókeypis virðist mönnum í léttu rúmi liggja hvort [fréttaefni] sé satt eða ósatt. Mönnum hefur ekki reynst mögulegt að tryggja tekjur á móti þeim útgjöldum sem skapast af þessari hliðvörslu og þetta er þessi lýðræðislega hætta sem okkur er búin þegar staðan er eins og hún er í dag. “