Er Íslandssagan rétt ef hér stóð hús árið 810?

Fornleifar á bænum Stöð í Stöðvarfirði virðast vera nýjasta vísbendingin um að einhverjir hafi verið búnir að reisa skála á Íslandi löngu fyrir árið 874, þegar fyrsti landnámsmaðurinn, Ingólfur Arnarson, er sagður hafa byggt bæ sinn í Reykjavík.

„C-14 greiningin segir að þetta sé mjög skömmu eftir árið 800. Ég hef engar ástæður til að vantreysta þeirri greiningu,“ segir Bjarni F. Einarsson fornleifafræðingur, sem síðastliðið sumar hóf að rannsaka minjarnar í botni Stöðvarfjarðar.

Bjarni rannsakar ennfremur skálatóftir í Höfnum á Reykjanesi sem virðast vera frá svipuðum tíma. Hann telur að tóftirnar þurfi þó ekki að vera á skjön við hina rituðu sögu og ræðir það nánar í lokaþætti Landnemanna á Stöð 2 á mánudagskvöld.

Í þættinum, sem ber heitið Sagnaarfurinn, verður spurt hvað sé að marka frásagnir Íslendingasagna og Landnámabókar af landnámi Íslands og hvort fornleifar styðji sögurnar. Greint verður frá nýrri rannsókn þýsks fornleifafræðings á aldursgreiningum frá landnámstíma sem gæti varpað skýrara ljósi á sannleiksgildi fornsagnanna.

Leitin að uppruna Íslendinga þyrfti ekki að hætta í Noregi eða á Bretlandseyjum. Rifjuð er upp Herúlakenning Barða Guðmundssonar, um að stór hluti landnámsmanna væru afkomendur Herúla. Snorri Sturluson gæti í Snorra Eddu hafa stuðst við fornar arfsagnir af þjóðflutningum þegar hann ritaði um för Óðins og ættar hans frá Svartahafi til Norðurlanda. 

Þá verður greint frá nýlegri rannsókn hollensks og bandarísks vísindamanns á írskum rúnasteini. Þeir halda því fram að á steininum komi fram upplýsingar sem sýni að Ísland hafi fundist fyrir meira en fimm þúsund árum. 

Þátturinn er sýndur í opinni dagskrá að loknum fréttum klukkan 19.20 á mánudagskvöld. Hér má sjá sýnishorn úr þættinum. 

Þeir sem misstu af síðasta þætti geta séð hann í endursýningu á Stöð 2 síðdegis í dag, sunnudag, klukkan 16.55.