Mikilvægi góðrar hljóðvistar

EFLA er alhliða verkfræði- og ráðgjafarfyrirtæki sem veitir vandaða þjónustu í tugum þjónustuflokka. Fyrirtækið býr yfir víðtækri og traustri fagþekkingu og hefur á að skipa um 220 starfsmönnum sem starfa bæði í innlendum og erlendum verkefnum. Hljóðvistarsvið EFLU kemur að margvíslegri hönnun er varðar hljóðvist og hávaða, sinnir almennri ráðgjöf, mælingum sem og endurbótum.

Hljóðvist hefur mikil áhrif á heilsufar, afköst, líðan og almenn samskipti fólks. Mikil vitundarvakning hefur orðið á Íslandi og í nágrannalöndum um mikilvægi hljóðvistar á undanförnum árum og áratugum. Meiri kröfur eru gerðar til hljóðvistar nú en áður. Gígja Gunnlaugsdóttir, verkfræðingur á hljóðvistarsviði verkfræðistofunnar EFLU, segir hljóðvist sérstaklega mikilvæga kringum börn og unglinga og í umhverfi heyrnaskertra.

„Hljóðvist er sérstaklega mikilvæg hjá börnum sem eru að læra að tala og lesa þar sem áríðandi er að orð berist rétt til hlustenda. Vart þarf að taka fram að mikilvægi góðrar hljóðvistar eykst í umhverfi heyrnarskertra þar sem gerð er krafa um góð hlustunarskilyrði.“ Nýr gæðaflokkunarstaðall um hljóðvist var gefinn út hérlendis fyrir rúmu ári en þar eru gerðar ítarlegri kröfur til hljóðvistar en áður þekktist. Á þessu ári tók gildi ný byggingarreglugerð sem vísar alfarið í þann staðal þegar kemur að hljóðvist.

Gígja segir að í nútímasamfélagi hafi stórum, opnum rýmum fjölgað. „Opin rými eiga ekki bara við um vinnustaði. Margar nýjar íbúðir hafa fleiri opin rými en eldri íbúðir auk þess sem þau eru algeng í skólum, skrifstofum og opinberum byggingum svo eitthvað sé nefnt. Stór opin rými með mörgum hörðum flötum hafa gjarnan langan ómtíma og óþægilegan glymjanda sem hefur áhrif á afköst og vellíðan notanda.“ Hún bendir einnig á að hljóðvist nái líka til umhverfishávaða, til dæmis ef skóli eða heimili eru nálægt umferðargötum.

Hljóðvistarsvið Eflu hefur yfir að ráða mikilli þekkingu og reynslu í hljóðhönnun bygginga. Góð hljóðvist í byggingum hefur jákvæð áhrif á afkastagetu og einbeitingu notenda að sögn Gígju. „ Áreiti frá öðrum notendum eða hávaði frá tæknibúnaði kann að hafa afgerandi áhrif á einbeitingu og afköst. Þar sem samskipti eru mikilvæg getur of hljómmikið rými eða bakgrunnshávaði minnkað skilvirkni samskipta. Einnig getur of dempað rými orðið til þess að talað mál berist ekki til allra hlustenda.“ Vegna þessa og fleiri þátta er góð hljóðvist mikils virði.

Gígja segir hugtakið hljóðvist vera víðtækt. „Hljóðvist er samansafn nokkurra þátta: Lofthljóðeinangrunar lárétt og lóðrétt milli rýma, högghljóðeinangrunar milli hæða, ómtíma, sem er mælikvarði á glymjanda í rýminu, hljóðstigs frá tæknibúnaði innan- og utanhúss ásamt umferðar- og samgönguhávaða. Allir þessir þættir til samans dekka hugtakið hljóðvist og í raun lýsa tal- og hlustunarskilyrðum í rýminu.“

Hljóðráðgjöf EFLU í nýbyggingum er mjög margþætt að sögn Gígju. „Segja má að hún snúist um að bæta hlustunarskilyrði, talskilyrði, lágmarka bakgrunnshávaða, tryggja góðan hljómburð, bæta hljóðeinangrun og tryggja frágang á tæknibúnaði og lögnum þannig að hljóðvist verði sem best og stuðli að aukinni vellíðan notenda.“

Hlutverk hljóðráðgjafar EFLU í nýbyggingum er til dæmis að ákvarða magn og staðsetningu hljóðísogandi og dreifandi efna.

Einnig hönnun á uppbyggingu veggja og gólfa þannig að loft- og högghljóðeinangrun sé nægileg. Í samvinnu við lagna- og loftræstihönnuði er hljóðstig frá tæknibúnaði lágmarkað. Ef ómtími rýmis er of langur magnast til dæmis upp öll hljóð sem skilar sér í minni einbeitingu notenda rýmisins. Vinnustaðir, skólar, gististaðir, heilbrigðisstofnanir og íbúðarhúsnæði eru allt staðir þar sem mikilvægt er að hafa hljóðvistina í lagi.